De beste coöperatieve bordspellen: zes keer samen tegen het spel

Bij de meeste bordspellen zit er aan het eind één winnaar aan tafel. Bij een coöperatief spel is dat anders: jullie spelen samen tegen het spel, en het spel doet elke ronde iets terug. Je wint met z'n allen of je verliest met z'n allen, en dat verandert het gesprek aan tafel volledig.

Hieronder staan zes van de beste coöperatieve bordspellen, in de wandelgangen ook wel coop bordspellen genoemd, ingedeeld naar hoeveel avonden je eraan kwijt bent. Ze liggen alle zes bij ons op de plank.

Eén ding vooraf, want het scheelt teleurstelling: dit zijn spellen voor twaalf jaar en ouder, en op één na duren ze allemaal langer dan een uur. Zoek je iets coöperatiefs voor jongere kinderen, dan wijzen we je verderop de goede kant op. Wil je het volledige aanbod zien in plaats van onze selectie, kijk dan in de categorie coöperatieve spellen.

Wat maakt een coöperatief spel goed?

Twee dingen, en het tweede wordt vaak vergeten.

Het eerste is dat het spel echt terugvecht. Een coöperatief spel dat je bijna altijd wint, is een puzzel met extra stappen. De goede exemplaren winnen regelmatig van jou, en juist dat maakt de keren dat het lukt de moeite waard.

Daarnaast moet iedereen aan tafel iets te beslissen hebben. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar het is precies waar het genre op stukloopt. Daar komen we onderaan op terug, want het verdient een eigen kopje.

Wil je eerst weten wat coöperatief precies betekent en welke andere genres er zijn, dan legt ons stuk over soorten bordspellen dat uit.

Eén avond, één missie

Sky Team

precies 2 spelers, vanaf 12 jaar, ongeveer 30 minuten.

Jij bent piloot, tegenover je zit de copiloot, en samen moeten jullie een vliegtuig aan de grond zetten. Om de beurt leg je dobbelstenen op de cockpit: gas, remmen, landingsgestel, koers. Het venijn zit in de regel dat je tijdens de landing niet mag overleggen.

Luc Rémond won er in 2024 de Spiel des Jahres mee, de grote prijs en niet de Kennerspiel. Van deze zes is dit het enige spel dat binnen een halfuur klaar is en het enige voor precies twee personen. Wie wil weten of dit genre bij hem past, begint hier. Sky Team

The Lord of the Rings: Fate of the Fellowship

1 tot 5 spelers, vanaf 14 jaar, ruim een uur.

Jullie beschermen Frodo op weg door Midden-aarde terwijl het oog van Sauron zoekt en de vijand oprukt. Vechten, ontwijken, en steeds kiezen wie welk risico neemt.

Dit is het spel voor een tafel die het verhaal wil, niet de puzzel. Het gaat tot vijf spelers, wat in dit genre ruim is; de meeste coöps houden op bij vier. Met drieënveertig exemplaren is het bovendien het spel waarvan we er verreweg het meeste hebben liggen. Fate of the Fellowship

Een campagne over meerdere avonden

Pandemic Legacy Blue Season 1

2 tot 4 spelers, vanaf 12 jaar, ongeveer 45 minuten per partij.

Vier ziektes verspreiden zich over de wereldkaart, en jullie zijn het team dat het moet tegenhouden. Het verschil met het gewone Pandemic: wat er in de ene partij gebeurt, blijft staan in de volgende. Je plakt stickers, je scheurt kaarten door, en de wereld verandert blijvend.

Matt Leacock en Rob Daviau werden er in 2016 mee genomineerd voor het Kennerspiel des Jahres, in het jaar dat Isle of Skye won. Een partij duurt drie kwartier, wat op een doordeweekse avond te doen is, en de campagne loopt over een reeks avonden. Spreek van tevoren af met wie je hem speelt, want halverwege iemand vervangen werkt niet. Pandemic Legacy Blue Season 1

Gloomhaven: Jaws of the Lion

1 tot 4 spelers, vanaf 14 jaar, ruim een uur.

Vier huurlingen, een kerker en een stapel scenario's die op elkaar voortbouwen. Elke ronde speel je twee kaarten uit je hand, en die kaarten bepalen zowel wat je doet als in welke volgorde iedereen aan zet is.

Dit is de instap in de Gloomhaven-wereld: het staat op zichzelf, speelt vóór het grote Gloomhaven en leert je de regels via de eerste scenario's in plaats van via een handleiding van veertig pagina's. Veertien jaar op de doos, en dat is hier geen formaliteit. Gloomhaven: Jaws of the Lion

Een verhaal om in te verdwijnen

Sleeping Gods

1 tot 4 spelers, vanaf 13 jaar, ruim een uur per sessie.

Een schip, een bemanning en een atlas vol genummerde plekken. Je vaart ergens heen, iemand leest de bijbehorende passage voor, en jullie kiezen samen wat je doet. Die keuzes veranderen de wereld en blijven staan, want je slaat de campagne op en speelt later verder.

Twee dingen om te weten voordat je hem meeneemt: hij is Engelstalig, en er wordt veel voorgelezen. Zit er iemand aan tafel die daar moeite mee heeft, dan valt de sfeer weg. Speelt iedereen mee, dan bouw je een verhaal op waar je maanden later nog naar terugverwijst. Sleeping Gods

Earthborne Rangers

1 tot 4 spelers, vanaf 12 jaar, ruim een uur.

Je verkent als ranger een vallei die zich aanpast aan wat je doet, met een eigen kaartenstapel die je onderweg samenstelt. Geen kerker, geen ziekte, geen ramp: gewoon een landschap waar je doorheen trekt.

Wat dit spel apart zet in dit rijtje, is de toon. Er is geen klok die aftikt en geen ramp die dichterbij komt. Dat maakt het het rustigste spel van de zes, en voor sommige groepen daarmee het prettigste. Earthborne Rangers

En als je iets lichters zoekt?

Eerlijk: op dit moment ligt er weinig coöperatiefs voor jongere kinderen of voor een kort potje. De lichte klassiekers uit dit genre zijn bij ons uitverkocht.

Wat er wel is: Bandido, een coöperatief kaartspel voor één tot vier spelers vanaf zes jaar waarin je samen de ontsnappingsroutes van een boef dichtlegt. Vijftien minuten, en hij staat beschreven bij onze kinder bordspellen.

Het probleem van de dominante speler

Hier moeten we eerlijk over zijn, want het is het grootste bezwaar tegen dit hele genre. In bijna elke groep zit iemand die het spel het beste kent. Bij een coöperatief spel begint die persoon binnen twee ronden het plan van de hele tafel te bepalen, en zitten de anderen zijn beurten uit te voeren. Dan speel je met vier mensen een spel dat er eigenlijk maar één speelt.

De oplossing is een afspraak, geen regel: iedereen bepaalt zijn eigen beurt, ook als dat niet de beste zet is. Advies vragen mag, advies geven zonder dat het gevraagd is niet.

Bij een campagnespel telt dit dubbel. Een los potje waarin iemand de baas speelt, is één avond; een campagne van twaalf avonden is een gewoonte die zich vastzet. Sky Team is het enige spel in deze lijst waar het probleem in de doos is opgelost, want daar mag je tijdens de landing simpelweg niet praten.

Waar begin je?

Heb je nog nooit coöperatief gespeeld, neem dan Sky Team. Dertig minuten, twee spelers, en je weet na één potje of dit genre bij je past. Let wel op: hier liggen er nog maar vier van.

Zoek je iets voor een groep van vier of vijf op één avond, dan is Fate of the Fellowship de logische keuze, en zoek je juist iets om maanden mee door te gaan, dan kies je tussen Pandemic Legacy en Gloomhaven: Jaws of the Lion. De eerste is toegankelijker, de tweede gaat dieper.

En wil je vooral een verhaal, dan komen Sleeping Gods en Earthborne Rangers in beeld. Het volledige aanbod vind je in de categorie coöperatieve spellen.