Familie bordspellen: acht spellen die een gemengde tafel echt aankunnen

Zoek je op familie bordspellen, dan krijg je meestal een lijst met de bestverkochte dozen. Handig, maar het beantwoordt de vraag niet. Wat je eigenlijk wilt weten is: welk spel overleeft een tafel waar een kind van acht, een tiener en twee volwassenen tegelijk aan zitten.

Dat is een andere vraag, en er is een eerlijk antwoord op. Hieronder staan acht bordspellen die alle vier de eisen halen die we verderop uitleggen, gegroepeerd naar het probleem dat ze oplossen. Geen ranglijst, want de populairste bordspellen voor het hele gezin zijn niet automatisch de beste voor jouw tafel. Zoek je toch die populariteitslijst, dan staat die in onze bordspellen top 10.

Alle acht liggen op dit moment bij ons op de plank.

Wat maakt een spel écht een familiespel?

Vier dingen, en het vierde is het belangrijkste.

Ten eerste moet het een leeftijdsverschil overbruggen. Een kind en een volwassene moeten allebei iets te doen hebben aan dezelfde tafel, zonder dat iemand expres verliest. Kinderen hebben dat namelijk door.

Verder mag niemand afvallen en mag niemand stilzitten. Spellen waarin je halverwege uitgeschakeld wordt of vijf minuten op je beurt wacht, komen op een doordeweekse avond niet terug uit de kast.

De uitleg moet in tien minuten passen. Anders begint het spel om acht uur en is het bedtijd voordat de eerste beurt is gespeeld.

En dan het vierde punt: het vaardigheidsverschil tussen ouder en kind mag niet dodelijk zijn. Wie vijftien jaar bordspellen speelt, wint van een tienjarige in elk spel waarin alleen ervaring telt. Een goed familiespel doet daar iets aan, met geluk, met verborgen informatie, of doordat er iets gevraagd wordt waar kinderen juist beter in zijn.

Als er een jong kind meespeelt

Mountain Goats Legacy

2 tot 5 spelers, vanaf 7 jaar, ongeveer 45 minuten.

Bergbeklimmende geiten, dobbelstenen, en een berg die je samen op klimt. Elke keer dat je speelt ontgrendel je iets nieuws, waardoor het spel met jullie meegroeit.

Van deze acht is dit het spel met de laagste leeftijd, en het enige waarin dobbelstenen de doorslag geven. Dat laatste is precies wat een gemengde tafel nodig heeft: een zevenjarige kan hier gewoon van een volwassene winnen. Let op één ding voordat je begint, want het is een legacy-spel: wat je ontgrendelt blijft ontgrendeld, dus speel het met dezelfde groep. Mountain Goats Legacy

Project L

1 tot 4 spelers, vanaf 8 jaar, ongeveer 30 minuten.

Puzzelstukken in vormen leggen, en elke voltooide puzzel levert je nieuwe stukken op waarmee de volgende sneller gaat. Er valt niets te lezen en alles is fysiek, wat voor kinderen prettiger werkt dan een spel vol kaarttekst.

Het is het snelste spel in deze lijst waarin echt iets te kiezen valt: dertig minuten, en na twee beurten heeft iedereen door hoe het werkt. Wat daarna komt is optimaliseren, en daar zit het plezier. Project L

Als de groep groot is of steeds wisselt

Hues and Cues

3 tot 10 spelers, vanaf 8 jaar, ongeveer 30 minuten.

Op tafel ligt een bord met 480 kleurtinten. Jij kiest er in het geheim eentje en zegt er één woord bij; de rest zet een pion op de tint die zij denken dat je bedoelt.

Tot tien spelers, en dat maakt het van deze acht het enige spel waarmee je een verjaardag doorkomt. Een achtjarige is hier bovendien niet in het nadeel, want "zonsondergang" betekent voor een kind net zoiets als voor een volwassene. Het gesprek dat daarna losbarst is het halve spel. Hues and Cues

Star Wars: Battle of Hoth

2 tot 4 spelers, vanaf 8 jaar, ongeveer 30 minuten.

Rebellen tegen het Imperium op de ijsplaneet Hoth, met miniaturen op het bord. Je kiest een kant en speelt het gevecht na.

Dit is de keuze voor een gezin waar het thema meer trekt dan het spelprincipe. Kinderen die Star Wars kennen zitten er meteen in, en met twee tot vier spelers past het op een doordeweekse avond. Star Wars: Battle of Hoth

Als jullie met z'n tweeën zijn

Toy Battle

2 spelers, vanaf 8 jaar, ongeveer 15 minuten.

Speelgoedtroepen die elkaar van het bord duwen, in een kort en kleurrijk duel. Een kwartier per partij, dus je speelt er zo drie achter elkaar.

Voor een ouder en een kind samen is dit de handigste doos uit deze lijst. Kort genoeg om te herhalen, en na de eerste partij snapt een achtjarige precies waar het misging. Toy Battle

Als je samen rustig wilt puzzelen

De drie hieronder lijken op elkaar en dat is geen toeval: het zijn alle drie legspellen waarin je iets moois opbouwt zonder dat iemand je iets afpakt. Ze delen ook hetzelfde bezwaar, en dat staat er eerlijk bij.

Cascadia

1 tot 4 spelers, vanaf 10 jaar, ongeveer 45 minuten.

Landschapstegels aanleggen en er dieren op zetten, zo dat beren, zalmen en haviken elk op hun eigen manier punten opleveren. Het bord dat je maakt is aan het eind van elke partij anders.

Van de drie legspellen is dit de bekendste en de meest gestructureerde: de scoreregels wisselen per partij, dus je speelt nooit twee keer dezelfde puzzel. Cascadia

Harmonies

1 tot 4 spelers, vanaf 10 jaar, ongeveer 45 minuten.

Gekleurde steentjes stapelen tot landschappen, en op die landschappen zet je dieren die punten opleveren als hun leefgebied klopt. Een uil wil bomen, een vis wil water.

Wie iets zoekt waar aan tafel niet om geruzied wordt, vraagt bij ons het vaakst hier naar. Het ligt er bovendien mooier bij dan de rest van deze lijst. Harmonies

Wispwood

1 tot 4 spelers, vanaf 10 jaar, ongeveer 45 minuten.

Je bouwt een betoverd bos vol lichtgevende wisps en probeert de mooiste gloed te maken. De uitgever noemt het zelf een familiespel, en met achttien exemplaren is het het spel waarvan we er het meeste hebben liggen. Wispwood

Het gedeelde bezwaar. Bij alle drie telt vooruitdenken zwaarder dan geluk, dus een volwassene die goed kan puzzelen wint hier gewoon. Voor een tafel met tieners is dat prima. Zit er een achtjarige aan tafel die niet tegen verliezen kan, begin dan bij Mountain Goats Legacy of Hues and Cues.

Bordspellen voor het hele gezin: welke wordt het?

Is het jongste kind zeven of acht, dan blijven Mountain Goats Legacy, Project L, Hues and Cues, Toy Battle en Star Wars: Battle of Hoth over. De andere drie beginnen bij tien jaar.

Is de groep groter dan vijf, dan is Hues and Cues de enige die meekomt; die gaat tot tien spelers.

Merk je dat de kinderen het zat zijn om van je te verliezen, dan is er een uitweg die vaak beter werkt dan een ander spel kiezen: ga samen tegen het spel spelen in plaats van tegen elkaar. Welke dat zijn, staat in de beste coöperatieve bordspellen.

En zoek je de top 10 meest populaire familie bordspellen, dus de titels die het vaakst over de toonbank gaan in plaats van de spellen die het beste bij een gemengde tafel passen, dan is dat een andere lijst: die staat in onze bordspellen top 10. Spelen er alleen kinderen mee, kijk dan bij de kinder bordspellen. Let je vooral op wat het mag kosten, dan staan de kleinere dozen bij elkaar onder goedkope bordspellen.

Veelgestelde vragen

Zijn er nog andere leuke familiespellen? Zeker, en een deel daarvan is bij een gemengde tafel zelfs sterker dan de acht hierboven. Ze staan er niet tussen omdat het geen bordspellen zijn, maar kaart-, dobbel- of schrijfspellen. Vijf die wij bij een gezin het vaakst zien werken: Beverbende (kaartspel, vanaf 6, tot 6 spelers, geheugen, waarin kinderen scherper zijn dan hun ouders), Regenwormen (dobbelspel, vanaf 8, tot 7 spelers), Clever en Keer op Keer (allebei schrijfspellen waarbij iedereen elke worp meeschrijft, dus niemand wacht) en Arboretum (kaartspel, vanaf 8, en het enige waarin je elkaar echt dwarszit).

Wat is het jongste kind dat mee kan doen? Zeven, met Mountain Goats Legacy. Zoek je iets voor een zesjarige, dan kom je bij deze acht bordspellen niet uit; Beverbende uit de vraag hierboven begint wel bij zes.

Hoeveel spelers kunnen er meedoen? Vijf van de acht spelen tot vier spelers, Mountain Goats Legacy gaat tot vijf en Hues and Cues tot tien. Zit je met een grote groep, dan is die laatste de enige uit deze lijst die dat aankan.

Wat als het leeftijdsverschil aan tafel heel groot is? Kies dan een spel waarin geluk of gevoel meebepaalt, niet ervaring. Mountain Goats Legacy draait op dobbelstenen en Hues and Cues op hoe iemand een kleur beschrijft. Bij de drie legspellen wint de beste puzzelaar, en dat is meestal de volwassene.